İMAMİYYƏH (ŞİƏ) MƏZHƏBİ
2022-06-28 10:29:02

Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim

 

ON İKİ İMAMLI ŞİƏLƏR

 

İlahi! Sənə həmd olsun ki, bizləri digər məxluqlardan fərqləndirərək insan yaratdın. İlahi! Sənə təşəkküt edirik ki, bizləri digər dinlərdən fərqli olaraq, İslam dininə yönətdin və eyni zamanda bizləri kamilləşdirərək və bizləri doğru yola hidayət etmək üçün Quran və Rəsulunun (s) əmri ilə, İslam Peyğəmbərinin (s) bizlər üçün əmanət qoyduğu Quran və Əhli-Beytinin (ə) tərəftarı və Şiəsi qərar verdin.

Allahın salamı olsun Peyğəmbərinə (ə), onun Əhli-Beytinə (ə), məsum və şibhi məsumlara və onların naiblərinə, Mərcələrə və müctəhidlərə, alim və tələbələrə və ən sonda Əhli-Beyt (ə) məktəbinə canı və malı ilə xidmət edənlərə.

İmamilər İmam Əlidən (ə) İmam Mehdiyə (ə) qədər on iki imamın imamətinə inanırlar. Və harada imamilar mütləq mənada zikr edilsə və ya şiə sözü mütləq mənada ifadə edilsə, İsna Əşərilər (on iki İmamilər) nəzərdə tutulur. Onlar həmçinin Cəfəriyyə və ya Cəfəri şiələri, möminlər, intizar əhli və Qaimiyə adlandırılmışlar. İmamiyyə islami teoloji məzhəblərdən biri və şiələrin hamısının və ya bir qrupunun adıdır. Buna görə də İmamiyyə və ya İsna Əşəriyyə sünnilərə qarşı bir məktəbdir.

İmamiyyə Əli ibn Əbi Talibin (ə) və onun nəslinin (ə) imamətinə inanan məzhəblərin ümumi adıdır. Onların fikrincə, dünya İmamdan boş qala bilər. Onlar axır zamanda zühur edəcək, dünya zülmlə dolduqdan sonra onu ədalətlə dolduracaq sonuncu İmamın (ə) gedəcəyini gözləyirlər.

Şiə məzhəbində imamət əqidə sütunlarından biridir. Çünki bu əqidəni inkar edənlər şiə məzhəbində deyillər. Bu məzhəbdə imamət tamamilə və qəti şəkildə iki əsr yarım məqsədyönlü davamlılıq və dinamik cərəyanla idarə olunan on iki nəfəri əhatə edir. Şiə müxalifəti imamət məsələsində şiələrlə açıq şəkildə ziddiyyət təşkil edir. Şiələr imamətin müxaliflərini və inkarçılarını özlərindən hesab etmir və bu müxalifləri imami və ya İsna Əşəri adlandırmırlar. Bütün sünni məzhəbləri və Keysaniyə, Zeydi, İsmaili, Fəthiyyə, Vəqfiyə və digər mübaliğəçilər (Ğlat) və şiə məzhəbindən uzaqlaşanlar kimi. İmamiyyə, şiə və İsna Əşəriyə bir həqiqətin nurlu məfhumlarıdır. İmami şiə pak Məhəmmədi İslamın təcəlli etdiyi haqq məzhəbdir. Adətən şiə və ya imami dedikdə sünnilərə qarşı, İsna Əşəriyyə isə imamət məsələsində imamilərlə tam razılaşmayan hər hansı azğın məzhəbə qarşı qeyd edilir.

Təbii ki, Şəhrestani və Bağdadi kimi qərəzli yazarlar İsna Əşəriyyə məzhəbini zəiflətmək üçün şiəlikdə böyük fərq və ixtilafların çoxluğundan bəhs edirlər. Və yersiz olaraq şiə böyüklərinə böhtan ataraq, onları şiələrdən azmış bir məzhəbin başçıları kimi təqdim edir. Zərarieh, Yunesiya və Şeytaniyə kimi. Bundan əlavə, şiə məktəbinin çoxluğunu göstərmək üçün şiə, rafidə, İsna Əşəriyyə, imamiyyə və s. kimi müxtəlif titullardan istifadə edirlər. Bu yazılar şiələrdə plüralizm və fərqlilik illüziyası yaratmaq üçün qərəzlidir, halbuki bütün bu başlıqlar bir məzhəbin, yəni İmami məzhəbinin, başqa sözlə, İsna Əşəriyyə şiənin fərqli şərhləridir. Bu səbəbdən biz də bu yazımızda İsna Əşəriyyə başlığından istifadə etdik ki, İsna Əşəriyyə, şiə və imamilarla eynidir.

“İmamiyyə” hərfi mənada rəhbər və onun sözlərinə əməl edən və cəm halında “Əimmə” mənasını verən “İmam” sözündən götürülmüşdür. Və onun sonunda “ya” nisbidir, yəni İmama aid edilir və “Firqə” kəlməsinin vəsfi olduğu üçün qadın cinsindən istifadə edilmişdir, yəni imamiyyə məzhəbi işlədilir və Peyğəmbərin (s) vəfatından sonra “təyin olunmuş İmama tabe olan bir qrup” mənasındadır.

Odur ki, Peyğəmbərdən (ə) sonra təyin olunmuş imama inanan istənilən qrupa imamilər demək olar. Bu halda İmamiyyə sözü şiə ilə sinonim olacaq, çünki şiə Əli (ə) adlı təyin olunmuş imama tabe olan və onu Peyğəmbərin (s) digər səhabələrindən üstün tutan şəxsdir, lakin zaman keçdikcə İmamiyyə şiə birliyi sayılmışdır.

İmami şiələrin həqqaniyyətində əqli və rəvayət baxımından deməliyik ki:

İntellektual olaraq, ağıl hökm edir ki, İmamı və rəhbəri vəhy ilə gətirilən, məsum və Peyğəmbərə (s) yaxın olan hər hansı bir məzhəb, imamət yolunda İlahi elmi və salehliyi təsdiq edir. Belə bir məktəb və məzhəb doğrudur; Bu ümumi kobranı Qurani-Kərim və bir çox sünni və şiə mənbələrinin on iki imamlı şiə məzhəbinin haqqında nəql etdiyi rəvayətlər təsdiq edir.

Şiələrin imamətə və məsuma tabe olma əqidəsinə uyğun olaraq ümumi əqli hökmə uyğun gələn və bu məzhəbin başçılarının xüsusi İlahi nəzarət altında olduqlarına və vəhy ilə təsbit edilmiş və təqdim edilmiş bir sıra ayələr[1] və rəvayətlər vardır.

Məşhur əhli-sünnə alimlərindən olan Fəxr Razi “Ulil-əmr” kəlməsinin məsumluğundan bəhs edən “Nusa” surəsinin 59-cu ayəsindən istifadə etmişdir ki, bu da tamamilə düzgündür. Amma məsumlar kimdir? onları Quran və Sünnə və Əhli-beyti tanıtdırır.

Amma sünnədə bir neçə rəvayət var, məsələn: Mənzilət (və İzzət) hədisi, İtaət hədisi və s... ki, Əlinin (ə) Peyğəmbərə (s) olan nisbətini, Harunun Musaya olan nisbəti kimidir. Və ya Əliyə (ə) itaət Peyğəmbərə (s) itaət, Peyğəmbərə (s) itaət isə Allaha itaətdir.

Fəxri Razi bir rəvayət nəql edir ki, on iki imamın həqqaniyyətini isbat etmək üçün nəql olunmuş səbəblə yanaşı, Əliyə (ə) tabe olmağımız əqli hökmünə ən yaxşı dəlildir, çünki o, vəhy ilə etibarlı və təsdiq edilmişdir: Dini məsələlərində Əliyə (ə) tabe olan şəxsin hidayətə qovuşduğu sübut edilmişdir və bu sözə subut Peyğəmbərdən (s) belə bir hədis vardır ki, buyurur: İlahi, Əli hara üz tutursa, haqqı Əlinin ətrafında çevir. .. və hər kim Əlini özünə imam və din rəhbəri etsə, dində və nəfsində möhkəm bir ipdən yapışmışdır.

Əlbətdə, Əhli-beyt imamlarına (ə) tabe olmağı sizə açıq şəkildə əmr edən və nicat yolunu onlara tabe olmaqla məhdudlaşdıran sünni və şiələrin mühüm mənbələrində çoxlu rəvayət və hədislərimiz var. Onlardan bəzilərini təqdim edirik:

1. Səqələn hədisi[2]: Müxtəlif əhli-sünnə mənbələrində nicat və səadət və zəlalətdən qurtulmağın Quran və Əhli-beytə təvəkkül etməkdə olduğunu bildirən müxtəlif ifadələrə yer verilmişdir. Yəni təkcə Quran kifayət deyil, həm də vəhy ilə təsdiqlənmiş məsum təfsirçi və ravi lazımdır.

2. Çoxlu sünni mənbələri Peyğəmbərdən (s) belə buyurmuşdur: “Doğrudanda mənim vəsim və məndən sonra ki, canişinim Əli ibn Əbu Talibdir....”

Və vəhy ilə gətirilən rəhbərlərə tabe olanların yol və üsulunu təsdiq edən onlarla başqa hədis və ayələr vardır və bu ayə və hədislərə əməl edən və Peyğəmbərin (s) Əhli-beytinə (ə) itaət edən yeganə məzhəb haqq olan şiə məzhəbidir.

Nəticə etibarı ilə İmami məzhəbinin qanuniliyi həm nəqli, həm də əqli cəhətdən sübuta yetirilir. Nəqli baxımından Əli (ə) və Əhli-beytin (ə) haqında onlarla ayə və rəvayətin olması, Qədir və ... hadisələr. Və əqli baxımdan açıq-aydın görünür ki, islah edilmiş şəxs böyük zəhmətlə bəşər cəmiyyəti üçün yeni plan və üsul icad etsə, şübhəsiz ki, onu qoruyub saxlamağın və davam etdirməyin yolunu düşünəcək; Peyğəmbərin (s) insan rifahı ilə bağlı ən xırda məsələləri dilə gətirməkdən çəkinməməsi, mühüm olan bir rəhbər barəsində susması və ya özünün yaxşı bildiyi halda bunu xalqın ixtiyarına buraxması nə dərəcədə ağlabatandır?

Digər tərəfdən, məsələnin həqiqəti budur ki, ilk dəfə olaraq şiə adını İslam Peyğəmbəri (s) Əli (ə) və onun səhabələri üçün işlətmişdir və bu hədisin, Şiə məzhəbinin məşruiyəti və doğruluğu üçün başqa bir cəhət ola bilər?

 

Vəssəlamu ələykum və rəhmətullahi və bərəkatuh

 

Ustad Hacı Elşən Badkubei

 


[1] “Maidə” surəsi, ayə-3, “Nisa” surəsi, ayə-59 və s...

[2] Həzrət Peyğəmbər (s) buyurub: “Mən sizin yanınızda iki əmanət qoyuram, Allahın Kitabı və mənim Əhli-Beytim. Bunlar heç vaxt bir-birindən ayrılmazlar.....” (Səhihi Müslim kitabı, cild-7, səh-122.)

İnteraktiv Quran
Quranı dinlə
Məscidlərin Ünvanları
Regiona görə axtar
daxil ol >
Günün əməlləri

SƏFƏR AYININ GÜNLÜK DUASI

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim

 

Rəhman və Rəhim Allahın adıyla.

 

يَا شَدِيدَ الْقُوَى وَ يَا شَدِيدَ الْمِحَالِ يَا عَزِيزُ يَا عَزِيزُ يَا عَزِيز

 

Ya Şədidəl-Quva və ya Şədidəl-Mihal ya Əzizu ya Əzizu ya Əziz.

 

Ey güclü qüvvə sahibi, və ey ağır cəzalandıran, ya Əzizi ey Əzizi ey Əziz,

 

ذَلَّتْ بِعَظَمَتِكَ جَمِيعُ خَلْقِكَ فَاكْفِنِي شَرَّ خَلْقِكَ يَا مُحْسِنُ يَا مُجْمِلُ يَا مُنْعِمُ يَا مُفْضِل

 

Zəllət bi əzəmətikə cəmiu xəlqik, fək-fini şərrə xəlqik, ya Muhsinu ya Mucmilu ya Munimu ya Mufzil.

 

Sənin bütün yaratdıqların əzəmətin qarşısında zəlildir (və təvazökardır). Sənin yaratdıqlarının şərindən (varlığın) mənə kifayətdir. Ey lütf edən, ey gözəl iş sahibi, ey nemət verən, ey artıran,

 

يَا لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَ نَجَّيْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَ كَذَلِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنِين

 

Ya la İlahə illa Ənt, subhanəkə inni kuntu minəz-zalimin, fəs-yəcəbna ləhu və nəccəynahu minəl-ğəmm, və kəzalikə nunciyil-mu’minin.

 

Ey (O Varlıq ki,) Səndən başqa Tanrı yoxdur, Sən munəzzəhsən, Mən zalımlardanam, Biz onun duasını qəbul etdik və onu [Yunusun balığın içindən azad edilməsini nəzərdə tutur] qəm-qüssədən nicat verdik və möminləri belə xilas etdik.

 

وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِين

 

Və salləllahu ələ Muhəmmədiv-və Alihit-Təyyibinət-Tahirin.

 

Allahın salamı Məhəmmədə və Onun pak Ailəsinə olsun.

Abunə ol
Daima yenilənən dini məqalələrdən xəbərdar ol.