SƏRF ELMİ (Sərfi sade kitabının tərcümə və şərhi. 3-ci hissə)
2023-01-16 13:29:15

Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim

 

SƏRFİ SADE KİTABININ TƏRCÜMƏ VƏ ŞƏRHİ

 

İlahi! Sənə həmd olsun ki, bizləri digər məxluqlardan fərqləndirərək insan yaratdın. İlahi! Sənə təşəkküt edirik ki, bizləri digər dinlərdən fərqli olaraq, İslam dininə yönəltdin və eyni zamanda bizləri kamilləşdirərək və bizləri doğru yola hidayət etmək üçün Rəsulunun (s) əmri ilə, İslam Peyğəmbərinin (s) bizlər üçün əmanət qoyduğu Quran və Əhli-Beytinin (ə) tərəftarı və Şiəsi qərar verdin.

Allahın salamı olsun Peyğəmbərinə (ə), onun Əhli-Beytinə (ə), məsum və şibhi məsumlara və onların naiblərinə, Mərcələrə və müctəhidlərə, alim və tələbələrə və ən sonda Əhli-Beyt (ə) məktəbinə canı və malı ilə xidmət edənlərə. İlahi! Sənin lənətin Adlarını sadaladığım kəslərin düşmənlərinə qiyamət gününə qədər ardıcıl şamil olsun.

 

Sərf elminin mövzusu:

 

Əvvəlki söhbətimizdə Sərf elminin faydalarından bəhs etmişdik. Və bildik ki, Sərf elmin faydası sadəcə olaraq sözü və onun mənasını bilmək və sözü yaratmaq qüdrətini əldə etməkdən ibarətdir.

Amma bu gün biz təfsir elmi haqqında danışacağıq. Bu kitabda oxuyuruq:

 

موضوع علم صرف: و ضمنا معلوم شد که موضوع علم صرف "کلمه" است. یعنی این علم در باره ساختمان و حصوصیات کلمه صحبت می کند

 

Sərf elmin mövzusu: Və məlum oldu ki, Sərf elmin mövzusu “söz”dür. Yəni bu elm sözün quruluşundan, təfərrüatlarından bəhs edir.

 

İzah:

 

Amma üçüncü bənddə Sərf elminin mövzusunu dedi. Və dedi ki, yeri gəlmişkən, elmin predmetinin sadəcə sözlər olduğu ortaya çıxdı. Burada yenə mətn xətası var və ya müəllif səhv edib. Sərf elmin özünün tərifində oxuyuruq: “Sərf elmi müxtəlif mənalar əldə etmək üçün sözün müxtəlif surətlərə düzəldilməsini öyrədir.”

Biz bu tərifdə sözün adının bir dəfə alındığını görürük. Burada problem ondadır ki, tərifdə sözün adını bir dəfə qeyd edir, lakin Sərf elminin faydalarını üç dəfə qeyd edir. Burada problem ondadır ki, tərifdə üç dəfə dediyi məsələ üçün ayrıca bir bəhs açır, lakin bir dəfə sərf elminin mövzusunda bəhs etdi, lakin bu üçüncü bəndin əvvəlində bu sözü üstüörtülü şəkildə bəyan edir. Başqa bəyanla desək, çünki o, elmin tərifində bir dəfə mövzudan danışıb, gərək elmin mövzusu ilə bağlı çoxlu müzakirələr açmalıdır, amma bunu etmədi. Lakin o, üç dəfə elmin faydalarından danışdığı halda, elmin faydaları haqqında geniş müzakirə etmişdir. Problem buradadır.

Elmin mözusu, Hər hansı bir elmin mövzusu o elmin özündə müzakirə olunan, həmin elmin vacib hissələrindən biridir. Yəni bütün o məsələlərin mərkəzində və bütün o məsələlərin orbitində olan məsələlərlə başlayan bir elm elmin mövzusudur. Məsələn, Sərf elmdə sözdən danışdığı üçün Sərf elmin mövzusu sözdür. Sintaksis elmində isə ərəblərdən bəhs etdiyi üçün sintaksis elminin mövzusu ərəblərdir. Başqa sözlə desək, Sərf elmdə sözün isim, fel və ya hərf olması və ya sözün indiki zamanı, yoxsa sözün keçmiş zamanı, sözün əmri və ya başqa törəmə olması müzakirə edilir, çünki onların hamısı sözlərdir, ona görə də Sərf elm sözü müzakirə edir və bu elmin mövzusu sözdür. Yaxud Nəhv elmi, sözün erabindan müzakirə etdiyi üçün sintaksis elmi, başqa sözlə desək, onun subyekt və ya obyekt və ya sifət və başqaları olduğunu müzakirə edir, buna görə də Nəhv elminin mövzusu kəlmənin erabıdır.

Yaxud Nəhv elmı sözün aktiv və ya passiv, yoxsa sifət, ya başlanğıc, və ya xəbər, ya əlavə, və ya əlavə olunmuş və ya başqaları olması müzakirə edilir, buna görə də Nəhv elminin mövzusu kəlmənin erabıdır.

Məsələn, məntiq elmində. Məntiq elmində məfhumlardan və təsdiqdən söhbət getdiyi üçün, məntiq elminin mövzusu məfhum və təsdiqdir.

Bəs Elmin mövzusu yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi: Elmin mözusu, Hər hansı bir elmin mövzusu o elmin özündə müzakirə olunan, həmin elmin vacib hissələrindən biridir. Sərf elminin vacib hissəsi söz olduğu üçün, bu elmin mövzusu, sözdür.

İnşallah kəlmənin tərifi haqda gələn bəhslərdə sphbət edəcəyik.

 

 

Allah aqibətmizi xeyirli etsin. Amin.

 

Ustad Hacı Elşən Badkubei

İnteraktiv Quran
Quranı dinlə
Məscidlərin Ünvanları
Regiona görə axtar
daxil ol >
Günün əməlləri

 

RƏCƏB AYINDA NAMAZLARDAN SONRA OXUNAN DUA

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim

 

Rəhman və Rəhim Allahın adıyla (bu duanı oxumağa) başlayıram

 

یَا مَنْ أَرْجُوهُ لِکُلِّ خَیْرٍ، وَ آمَنُ سَخَطَهُ عِنْدَ کُلِّ

 

شَرٍّ، یَا مَنْ یُعْطِی الْکَثِیرَ بِالْقَلِیلِ

 

Ya mən Ərcuhu likulli Xəyr, Və açənu səxətəhu ində kulli şərr, Ya mən yu’til-kəsirə bil-qəlil,

 

Ey hər bir yaxşılığı umduğum kəs, Hər şərdə onun qəzəbindən aman diləyin, O kəs ki, az ibadət üçün çox savab verər,

 

یَا مَنْ یُعْطِی مَنْ سَأَلَهُ، یَا مَنْ یُعْطِی مَنْ لَمْ

 

یَسْأَلْهُ وَ مَنْ لَمْ یَعْرِفْهُ تَحَنُّناً مِنْهُ وَ رَحْمَةً

 

Ya mən yu’ti mən sələh, Ya mən yu’ti məl-ləy-yəsəlhu və mən ləy-yə’rifhu təhənnunəm-minhu və rəhmətəh,

 

O kəs ki, istədiyini bağışlayar, O kəs ki, onu istəməyənləri və onu tanımayanları belə bağışlayarsa, onun hədiyyəsi mərhəmətdəndir.

 

أَعْطِنِی بِمَسْأَلَتِی إِیَّاکَ جَمِیعَ خَیْرِ الدُّنْیَا وَ

 

جَمِیعَ خَیْرِ الْآخِرَةِ

 

ə’ətini biməsələti iyyəkə cəmiə xəyrid-dunya və cəmiə xəyril-axirəh,

 

Səndən xahişimlə mənə dünya və axirət yaxşılığını nəsib et,

 

وَ اصْرِفْ عَنِّی بِمَسْأَلَتِی إِیَّاکَ جَمِیعَ شَرِّ الدُّنْیَا

 

وَ شَرِّ الْآخِرَةِ

 

Vəs-rif ənni biməsələti iyyakə cəmiə şərrid-dunya və şərril-axirəh,

 

Və səndən xahişimlə dünya və axirətin bütün şərlərini məndən uzaqlaşdır.

 

فَإِنَّهُ غَیْرُ مَنْقُوصٍ مَا أَعْطَیْتَ، وَ زِدْنِی مِنْ

 

فَضْلِکَ یَا کَرِیمُ

 

Fə innəhu ğəyru mənqusim-ma ə’ətəyt, və zidni min fəzlikə ya Kərim,

 

Çünki verdiyin əskik yoxdur, ey qonaqpərvər, mənə lütfünü artır,

 

یَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِکْرَامِ یَا ذَا النَّعْمَاءِ وَ الْجُودِ،

 

یَا ذَا الْمَنِّ وَ الطَّوْلِ، حَرِّمْ شَیْبَتِی عَلَی النَّارِ

 

Ya zəl-cəlali vəl-ikram ya zən-nə’mai vəl-cud, ya zəl-mənni vət-təvl, hərrim şəybəti ələn-nar.

 

Ey əzəmət, lütf və məhəbbət sahibi, ey əfv və lütf sahibi, saqqalımı cəhənnəm odundan qoru.

 

 

Ustad Hacı Elşən Badkubei

Abunə ol
Daima yenilənən dini məqalələrdən xəbərdar ol.